Rozwód przy sprzecznych stanowiskach stron - krok po kroku


09 Jul
09Jul

W poprzednim artykule przedstawiliśmy Państwu schemat przebiegu sprawy rozwodowej przy założeniu, że stanowiska stron są w pełni ze sobą zgodne. Zdecydowanie częściej spotykamy się jednak w naszej praktyce zawodowej ze sprawami bardziej złożonymi, gdzie poza kwestią winy, rozstrzygnięciu podlegają także kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej, alimentów oraz bieżącej pieczy nad dziećmi stron. Dziś słów kilka o przebiegu tego typu procesów.

Od czego zależy przebieg procesów przy sprzecznych stanowiskach stron?

Przebieg wspomnianych procesów zależy przede wszystkim od tego na jak wielu płaszczyznach sprawy występuje sprzeczność stanowisk małżonków. Im więcej sprzecznych żądań, tym tak naprawdę więcej dowodów do przeprowadzenia. 

Jak wygląda schemat tego rodzaju postępowań?

Poniżej przedstawiamy pewien ogólny schemat tego rodzaju postępowań, przy czym zastrzegamy jednocześnie, że każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia i w zależności od okoliczności faktycznych jej przebieg może wyglądać nieco inaczej. Niemniej jednak bardzo częsta jest następująca sekwencja wydarzeń:


  • Jeden z małżonków wnosi do właściwego sądu pozew o rozwód, który zawiera wszystkie konieczne elementy, a także wskazanie, że małżonek ten żąda orzeczenia o winie drugiego małżonka. Pozew zawiera ponadto żądanie powierzenia władzy rodzicielskiej nad dziećmi powódce/powodowi, zasądzenia alimentów na rzecz dzieci oraz na rzecz powódki/powoda, a także żądanie zaniechania orzekania o kontaktach z dziećmi. Pozew zawiera szereg wniosków dowodowych, w tym o przesłuchanie kilku świadków.


  • Drugi z małżonków wnosi do sądu odpowiedź na pozew, w której wskazuje, że wnosi o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy małżonka, który złożył pozew albo z winy obojga. Małżonek ten nie zgadza się na zasądzenie alimentów na rzecz powoda/powódki, zaś w kwestii alimentów na rzecz dzieci wnosi o zasądzenie niższej kwoty. Odpowiedź na pozew zawiera ponadto żądanie ustalenia kontaktów z dziećmi w konkretnych terminach oraz żądanie przeprowadzenia szeregu dowodów, w tym także z zeznań kilku świadków.


  • Sąd wyznacza rozprawę, na którą wzywa rozwodzących się małżonków do osobistego stawiennictwa. Małżonkowie stawiają się na wyznaczoną rozprawę oraz są wstępnie wysłuchiwani jako strony. Sąd bada czy istnieją widoki na powrót małżonków do siebie, a także czy strony widzą możliwość skierowania sprawy do mediacji. Jeżeli małżonkowie wyrażą zgodę na mediację rozprawa podlega odroczeniu, a stronom wyznaczany jest czas na przeprowadzenie mediacji z udziałem bezstronnego mediatora. Mediacje mogą zakończyć się zawarciem przez strony ugody, którą sąd następnie zatwierdzi.


  • Jeżeli strony nie wyrażą zgody na mediację albo w toku mediacji nie dojdą do porozumienia sąd wyznacza kolejny termin rozprawy, na który to wzywa powołanych przez strony świadków. Jeżeli świadków jest wielu, po przeprowadzeniu każdej kolejnej rozprawy wyznaczany jest nowy termin w celu przesłuchania kolejnych osób. Strony przesłuchiwane są po przeprowadzeniu wszystkich zawnioskowanych dowodów, czyli na ostatniej rozprawie.


  • W toku przesłuchania świadków, jak i stron sąd (a także pełnomocnicy, jeżeli występują w sprawie) zadają odpowiednie pytania zmierzające do ustalenia, czy pomiędzy stronami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, a także pytania co do wskazanych przez strony okoliczności, mogących świadczyć o winie danego małżonka w rozkładzie pożycia, o sytuacji materialnej każdej ze stron, o właściwościach i warunkach wychowawczych każdego z małżonków, a także o wzajemnym stosunku rodziców i dzieci do siebie.


  • W toku postępowania sąd przeprowadza także inne zawnioskowane przez strony dowody (o ile oczywiście uzna, że dowody te mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy). Istotna jest w tym zakresie inicjatywa małżonków. Strony mogą przedstawiać rozmaite środki dowodowe, np. zdjęcia, nagrania audiowizualne, nagrania głosowe, wydruki wiadomości sms czy z innych komunikatorów. Jeżeli pomiędzy stronami istnieje spór o to, któremu z małżonków powierzyć wykonywania władzy rodzicielskiej, sąd może sięgnąć do dowodu z wywiadu środowiskowego, a także do opinii biegłych , którzy wypowiedzą się m. in. w przedmiocie charakteru środowiska rodzinnego dziecka stron, właściwości osobistych oraz zdolności wychowawczych każdego z rodziców czy też relacji wynikających z sytuacji rodzinnej. Jeżeli pomiędzy stronami występuje sprzeczność także co do wysokości alimentów na rzecz dziecka, przydatne mogą okazać się dowody wskazujące na sytuację materialną rodzica zobowiązanego do alimentacji, jak i dowody pokazujące wysokość kosztów utrzymania dziecka (np. faktury zakupowe). Zawsze i obowiązkowo sąd wzywa strony do przedstawienia zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego dochodu.


  • Po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sąd zamyka rozprawę i udziela głosu stronom. Po wygłoszeniu swoich wypowiedzi małżonkowie opuszczają salę rozpraw i oczekują na wyrok. Małżonkowie są ponownie zapraszani na salę rozpraw, gdzie wysłuchują wyroku. Sąd może jednak odroczyć termin ogłoszenia wyroku, czyli wskazać, że wyrok zostanie ogłoszony w innej dacie, np. dwa tygodnie później.


  • Treść wyroku zależy od ustalonego stanu faktycznego. Jeżeli sąd uzna, że informacje, które uzyskał podczas przesłuchania stron, pozwalają na ustalenie trwałego i zupełnego rozkładu pożycia, to orzeka rozwód. Sąd orzeka jednocześnie o wszystkich innych, zgłoszonych przez strony żądaniach, w tym o winie.


  • Jeżeli którakolwiek ze stron jest niezadowolona z treści wyroku może zażądać sporządzenia przez sąd uzasadnienia. Po otrzymaniu uzasadnienia na piśmie strona niezadowolona może zaskarżyć wyrok wnosząc apelację. Zaskarżeniu może podlegać całość wyroku, jak i jego poszczególne rozstrzygnięcia. Jeżeli wyrok zostanie zaskarżony nie będzie mógł zostać uznany za prawomocny (chyba, że zaskarżono jedynie część rozstrzygnięć; w takim wypadku wyrok staje się prawomocny w części niezaskarżonej). Jeżeli wniesiono apelację akta sprawy przekazywane są do sądu II instancji jako sądu właściwego do jej rozpoznania.


Końcowo wskazujemy, że więcej informacji na temat poszczególnych elementów wyroku rozwodowego, jak i na temat apelacji będą mogli znaleźć Państwo w naszych kolejnych wpisach. Już teraz zapraszamy do lektury!