Co zrobić, gdy małżonek nie wywiązuje się z obowiązku utrzymywania rodziny?


21 Apr
21Apr


Dotychczas omówiliśmy dosyć szczegółowo instytucję alimentów w odniesieniu przede wszystkim do alimentów od rodzica na rzecz dziecka, które nie jest się w stanie samodzielnie utrzymać, jak również alimentów pomiędzy byłymi małżonkami. W dzisiejszym z kolei wpisie chcielibyśmy się skupić na sytuacji, gdy małżonkowie pozostają we wspólnym pożyciu (czyli nie został orzeczony rozwód), zaś jeden z małżonków nie łoży czy też przestaje łożyć na utrzymanie rodziny. W sytuacji tej znajduje zastosowanie swoistego rodzaju instytucja alimentów, a mianowicie tzw. instytucja ZASPOKAJANIAPOTRZEB RODZINY. Co kryje się pod tym zagadnieniem, wyjaśniamy poniżej.


Definicja zaspokajania potrzeb rodziny 

Zgodnie z art. 27 KRO, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepis ten konkretyzuje zatem obowiązek współdziałania małżonków dla dobra założonej przez ich związek rodziny. Stanowi, że obowiązki w nim przewidziane powinny obciążać każdego z małżonków odpowiednio do jego sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych. Wobec powyższego małżonkowie mogą dokonać podziału swych funkcji w założonej rodzinie, zgodnie z którym jeden z małżonków może przejąć na swoje barki osobiste starania o wychowanie dzieci oraz zajmować się pracą we wspólnym gospodarstwie domowym, a drugi małżonek, wykonując pracę zarobkową. W ten sposób oboje będą czynić zadość obowiązkowi przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Małżonkowie mogą także ustalić, że będą wspólnie ponosić finansowy ciężar utrzymania rodziny oraz czynić starania o wychowanie dzieci. 

Należy przy tym podkreślić, że nałożony na małżonków obowiązek wskazany w art. 27 k.r.o.ma charakter bezwzględny. Natomiast zawarta między małżonkami umowa konkretyzująca ich obowiązki, sprzeczna z postanowieniami art. 27 k.r.o. jest nieważna.

Potrzeby rodziny, które małżonkowie muszą zaspokajać 

Ustawodawca w przepisie jednoznacznie wskazał, że chodzi o zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb rodziny. Potrzeby te możemy podzielić na zbiorowe – dla całej rodziny - przykładowo ponoszenie opłat za czynsz, opał, energię, wyżywienie wszystkich członków rodziny oraz na potrzeby indywidualne członków rodziny np. odzież, wychowanie, wykształcenie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego potrzeby rodziny w rozumieniu art. 27 k.r.o. są zależne od wielu względów, np. wieku, stanu zdrowia, słusznych zainteresowań (wyrok z 24 sierpnia 1990 r. sygn. akt: I CR 422/90). Z uwagi na wielość potrzeb, które mogą pojawiać się w danej rodzinie, brak jest możliwości skonkretyzowania ich w katalogu.

Sposób zaspokajania potrzeb

 Zgodnie z wcześniejszymi wyjaśnieniami zaspokajanie potrzeb nie będzie polegać tylko na finansowym ich zaspokajaniu, ale także może chodzić do ich spełnianie przez osobiste starania. Każdy z małżonków ma obowiązek spełniania potrzeb rodziny w zależności od posiadanych sił fizycznych i psychicznych, a także możliwości majątkowych. W wypadku, gdy rodzina składa się tylko z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu, potrzeby rodziny odpowiadają sumie potrzeb obojga małżonków. Gdy małżonkowie posiadają dzieci potrzeby rodziny obejmują zarówno potrzeby małżonków, jak i dzieci.

Brak wspólnego pożycia małżonków 

Obowiązek alimentacyjny przewidziany w art. 27 k.r.o. powstaje poprzez zawarcie małżeństwa. Wobec tego gaśnie z chwilą jego ustania lub unieważnienia. Obowiązek ten istnieje natomiast niezależnie od obowiązującego małżonków ustroju majątkowego. W kwestii wpływu separacji faktycznej na istnienie omawianego obowiązku, zdania w judykaturze i orzecznictwie są podzielone. Przeważa jednak pogląd, że faktyczne rozłączenie małżonków nie powoduje zniesienia tego obowiązku. Tym samym w razie jedynie faktycznego rozłączenia winni nadal czynić zadość temu obowiązkowi, także wówczas, gdy małżonkowie nie mają dzieci. W wypadku natomiast prawomocnego orzeczenia separacji przez sąd, przewidziany w art. 27 k.r.o. obowiązek wygasa. Obowiązek ten wygasa również w chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwiązującego związek małżeński.

Dochodzenie roszczeń 

Jeżeli, tak jak wspomnieliśmy na wstępie, dochodzi do sytuacji, że jeden z małżonków pomimo ustawowego obowiązku nie wywiązuje się czy przestaje wywiązywać z zaspokajania potrzeb rodziny, drugi małżonek może wystąpić ze stosownym powództwem do sądu. Roszczenia przewidziane w art. 27 k.r.o. mogą być dochodzone w trybie procesowym. Istnieje także możliwość żądania by sąd nakazał wypłatę wynagrodzenia małżonka do rąk drugiego małżonka (o tym szerzej będzie w odrębnym artykule). Ważne jest to, że dochodząc omawianych roszczeń na drodze procesowej, małżonek, który występuje z żądaniem, może je skierować do sądu także w sytuacji, gdy małżonkowie pozostają w faktycznej separacji.

Komentarze
* Ten email nie zostanie opublikowany na stronie.